نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

در مجموعۀ عرفان و ادبیات، «درد و رنج» یکی از احساسات و هیجانات مهم در ساحت نفسانی انسان است. به لحاظ حیات کلی بشری نیز درد و رنج از وجوه تأثیربرانگیزی به شمار می‌آید. این مقولۀ خاص یکی از هفت مفهوم و مسائل اصلی انسان در طول تاریخ به صور گوناگون بوده است و با تمام مفاهیم درونی و ارتباط آن با مفاهیم مشابه، یکی از دغدغه­های جدی انسان در هر زمان و مکانی بوده، هست و خواهد بود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی درد و رنج از منظر ادبیات و عرفان در گزیدۀ متون قرن‌های 5 و 6 و 7 می‌پردازد و هدف از آن آگاهی یافتن از نوع نگاه عارفان به این مقولۀ بنیادین بشر است. نتیجه اینکه منظور از درد و رنج، درد جسمانی و مادی نیست؛ بلکه دردی روحانی است و این درد در انسان اندیشه‌ورز، از پایه‌های رسیدن به کمال است و تجربۀ نوع انسان در طول عمر خود گواه آن است که زندگی بشر همیشه و در همه جا توأم با درد و رنج بوده است، اما درد روحانی انسان را می‌سازد و باعث کمال روح و معرفت او می‌شود، درک این درد نه تنها رنج‌آور نیست، بلکه لذت‌بخش و بالنده نیز هست. درد و رنج در آغاز باعث شوق حرکت در انسان می‌شود و سپس انسان را به آگاهی می‌رساند و در نهایت کمال روحی را در او ایجاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Analysis of Mystical Look at Pain and Suffering in Selected Mystical Texts of Fifth, Sixth and seventh Centuries

نویسندگان [English]

  • Ahamad Amirikhorasani 1
  • Fatemeh Nikpanah 2

1 Professor of Persian Language and Literature, Shahid Bahonar of Kerman University, Kerman, Iran

2 Ph.D. Candidate of Persian Language and Literature, Shahid Bahonar of Kerman University, Kerman, Iran

چکیده [English]

Among mysticism and literature, suffering is one of the most important feelings and emotions in the human psychic realm. In general, suffering is one of the most influential aspects of human being. This particular category has been one of the seven main concepts and issues of man throughout history in various forms and with all the internal concepts and its connection with similar concepts, it has been and will be one of the serious concerns of human beings at any time and place. Therefore, this descriptive-analytical study has examined pain and suffering from the perspective of literature and mysticism and its types in the 5th, 6th and 7th centuries, and its purpose is to find out the type of mystics view of this fundamental category of human beings. The conclusion is that suffering does not mean physical and material pain, but spiritual pain, and this pain is one of the foundations of perfection in the thinking human being, and the experience of the human race and every human being during his lifetime proves that human life it has always and everywhere been accompanied by pain and suffering but the spiritual pain makes man and causes the perfection of his soul and knowledge that this is a mystical and spiritual pain is not only painful but also enjoyable. Suffering first causes the desire to move in man and then informs man and finally creates spiritual perfection in him, which is the evolution of suffering.

کلیدواژه‌ها [English]

  • pain
  • suffering
  • mysticism
  • Persian literature
قرآن کریم (1373)، ترجمۀ الهی قمشه­ای، تهران: انتشارات رشیدی و مهشاد.
ابن عربی (بی تا)، الفتوحات المکیه، ط. 1، بیروت: دارالمصادر.
______ (1422 ق) محاضره الابرار و مسامره الاخیار، تحقیق محمد عبدالکریم النمری، ج 2، ط1، بیروت: دارالکتب العلمیه.
اونامونو، میگل .د (1385)، درد جاودانگی، ترجمۀ بهاء الدین خرمشاهی، تهران: ناهید.
باقری، خسرو (1383)، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، جلد 1، تهران: مدرسه.
بقلی شیرازی، روزبهان (1344)، شرح شطحیات، به اهتمام هنری کربن،چاپ اول، تهران: انجمن ایرانشناسی فرانسه در ایران
پورنامداریان، تقی (1380)، در سایه آفتاب، تهران: سخن.
دوباتن، آلن (1385)، تسلی­بخشی‌های فلسفه، ترجمۀ عرفان ثابتی، تهران: ققنوس، چاپ سوم.
رازی، نجم الدین(1380)، مرصاد العباد، به اهتمام محمد امین ریاحی، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
رنجبر، امیرحسین (1381)، بودا (در جستجوی ریشه­های آسمان)، تهران: انتشارات فیروزه.
زرین کوب، عبدالحسین (1373)، با کاروان حله، تهران، سخن، چاپ نهم.
______________ (1378)، صدای بال سیمرغ، تهران: سخن.
______________  (1381)، سرّ نی نقد و شرح تحلیلی و تطبیقی مثنوی، ج اول، تهران: انتشارات علمی.
زمانی، کریم (1389)، میناگر عشق شرح موضوعی مثنوی معنوی، تهران: نشر نی، چاپ سوم.
سنایی، مجدود بن آدم (1363)، دیوان سنایی، به سعی و اهتمام مدرس رضوی، تهران: انتشارات سنایی.
__________________ (1375)، دیوان حکیم سنایی غزنوی، به اهتمام پرویز بابایی، تهران: نگاه.
__________________ (1377)، حدیقه الحقیقه، به کوشش محمد روشن، تهران: نگاه.
سهروردی، شهاب­الدین (1380)، مجموعه مصنفات شیخ الاشراق، ج 2، تصحیح سید حسن نصر، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1380)، زبور پارسی، تهران: آگاه، چاپ دوم.
عراقی، فخرالدین(1363)، کلیات عراقی، تصحیح سعیذ نفیسی، تهران:سنائی.
عسگری، زهرا، رضا محمدی چابکی؛ رضاعلی نوروزی (1396)، «از رنج تا گنج: تحلیل رویکردهای سه‌گانه به نقش تربیتی رنج»، نشریۀ اندیشه های نوین تربیتی، شماره1، دورۀ 13، صص 51-71.
عطار نیشابوری، فریدالدین (1383)، مصیبت­نامه، تصحیح نورانی وصال، تهران: زوار، چاپ ششم.
______________________ (1383)، منطق الطیر، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
______________________ (1384)، الهی­نامه، تصحیح فؤاد روحانی، تهران: زوار، چاپ هشتم.
______________________ (1384)، اسرارنامه، تصحیح سید صادق گوهرین، تهران: زوار، چاپ ششم.
______________________ (1388)، مصیبت­نامه، تصحیح محمدرضا شفیعی­کدکنی، تهران: سخن، چاپ چهارم.
فرانکل، ویکتور (1394)، انسان در جستجوی معنا، ترجمۀ امیر لاهوتی، تهران: انتشارات جامی.
فرمهینی فراهانی، محسن (1378)، فرهنگ توصیفی علوم تربیتی، تهران: اسرار دانش.
فروزانفر، بدیع الزمان (1370)، احادیث مثنوی، تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم.
فیض کاشانی، محسن (1373)، اخلاق حسنه، ترجمۀ محمد باقر ساعدی، تهران: پیام عدالت.
گرجی، مصطفی، فاطمه کوپا؛ محمدرضا کهدانی (1389)، «مفهوم درد و رنج در نگاه شاعران زن معاصر (با تأکید بر اشعار فروغ فرخزاد و سیمین بهبهانی)»، فصلنامۀ علمی و پژوهشی نقد ادبی شماره 9، صص 141-162.
گرجی، مصطفی(1398)، الفبای درد، تهران: نشر خاموش.
ملکیان، مصطفی (1383)، «درد کجا؟ رنج کجا؟»، بازتاب اندیشه، شماره 57 و 58.
مولوی، جلال الدین (1363)، مثنوی، به تصحیح نیکلسون، ج 1، تهران: امیرکبیر.
________________  (1371)، مکاتیب، تصحیح توفیق سبحانی، تهران: مرکز نشر.
________________ (1381)، فیه ما فیه، به تصحیح و حواشی بدیع الزمان فروزانفر، ج 5، تهران: امیر کبیر.
 ____________(1386)، مثنوی معنوی به تصحیح نیکلسون، چاپ دوم تهران:تمیشه.
مهتدی، حسین (1398)، «واکاوی ماهیت و مفهوم درد و رنج در اشعار فهدالعسکر»، پژوهشنامه ادب غنایی، شماره 32، صص 217-236.
میبدی، ابوالفضل رشیدالدین (1357)، کشف الاسرار و عده الابرار، تصحیح علی اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر.
هجویری، علی بن عثمان (1386)، کشف­المحجوب، تهران: سروش.