نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دکتری زبان و ادبیات غنایی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، واحد اصفهان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان (خوراسگان)، ایران

چکیده

شاعران منظومه‌های روایی در آفرینش روایتی جذاب، از وصف برای شخصیت‌پردازی و فضاسازی استفاده می‌کنند. ژنت به بررسی وصف و ارتباط آن با روایت و روایتگری پرداخته ‌است. وی برای اوصاف، کارکرد تزیینی، توضیحی و نمادین قائل می‌شود. در این پژوهش، کارکردها در سه منظومۀ غنایی لیلی و مجنون، یوسف و زلیخا و سلامان و ابسال جامی، به روش توصیفی- تحلیلی بررسی شده است تا میزان و کیفیت استفاده از اوصاف با کارکردهای گوناگون، در هر منظومه مشخص گردد و در نهایت به این پرسش پاسخ داده شود که اوصاف در منظومه‎های غنایی غیر از کارکرد تزیینی، چه کارکرد دیگری دارد؟ نتایج حاصل از تحقیق بیانگر اینست که علی‌رغم باور غالب که کارکردِ نمادین، ویژۀ متون عرفانی و رمزی است، در سه منظومۀ غنایی موردنظر، کارکرد نمادین اوصاف، مفاهیم زیادی را در متن گنجانده است، اما با توجه به تفاوت‌های موجود در روایت سه منظومه برای درک مفهوم نمادین اوصاف باید به حوزۀ جغرافی، قبیله، قوم، مذهب و تاریخ رجوع شود؛ از این رو برای درک مفاهیم اوصاف با کارکرد نمادین، از نشانه‌شناسی استفاده شده‌است. براعت استهلال یکی از انواع کارکرد توضیحی اوصاف است که بیشتر در لیلی و مجنون یافت می‌شود و برای کارکرد تزیینی اوصاف در منظومه سلامان و ابسال موردی یافت نشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Decorative, Explanatory and Symbolic Function of Descriptions in Lyrical works based on Leili and Majnoon, Josef and Zuleika, Salaman and Absal

نویسندگان [English]

  • Hosain Aghahosaini 1
  • hajar fathi najafabadi 2

1 Professor, Department of Persian Language and Literature, Isfahan University, Iran

2 Lecturer, Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Isfahan Branch, Khorasghan, Iran

چکیده [English]

The poets of narrative poems have used description to character settlement and space making, to create attractive narration. Genette has analysied description and its relation between narration and Narrative. He has accepted three Functions about description: Decorative function, Explanatory function and Symbolic function. In this research, in Descriptive - Analytical method, Functions of descriptions have analyzed in Jami's three systems, Josef and Zuleika, Leili and Majnoon and Salaman and Absal to Determine Quality and use of descriptions with different functions and make an answer that which functions lyric systems have? The most common idea is that Symbolic function is just for Erfani systems but this function has many Concepts in systems but to understand concepts should study historical, geographic, Religious, Ethnic, National areas so should use Semiology. Prologue is one of Explanatory functions  in   Leili and Majnoon  and  there is  no Symbolic function in  Salaman and Absal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • description
  • Decorative function
  • Explanatory function
  • Symbolic function
  • Genette
اخلاقی، اکبر (١٣٧٦)، تحلیل ساختاری منطق الطیر عطار. اصفهان: فردا .
ابراهیمی، نادر (1396)، براعت استهلال، تهران: روزبهان.                                                                                            
امامی، نصرالله؛ قاسمی‌پور، قدرت (١٣٨٧)، «تقابل عنصر روایتگری و توصیف در هفت پیکر نظامی». مجله نقدادبی، شماره ١: 145-161.
امین شیرازی، احمد ( ١٣٦٩)، آئین بلاغت، شرح مختصرالمعانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
جامی، نورالدین عبدالرحمن بن احمد (١٣٧٨)، هفت اورنگ. تصحیح جابلقا دادعلیشاه و دیگران، تهران: میراث.
چندلر، دانیل (1394)، مبانی نشانه شناسی، ترجمۀ مهدی پارسا، تهران: سوره مهر.
حکمت، علی اصغر ( ١٣٦٣)، جامی. تهران: توس.
حیدری، فهیمه (١٣٨٩)، تحلیل ساختاری ومحتوایی رمان سووشون اثر سیمین دانشور. پایان نامۀ کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان.
سوسور، فردینان (1382)، دورۀ زبان‌شناسی عمومی، تهران: هرمس.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (١٣٩3)، ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما، ترجمۀ حجه­الله اصیل‌، تهران: نی.
شفیعیون، سعید (١٣٨۹)، «سراپا یکی از انواع ادبی غریب فارسی»، مجلۀ جستارهای ادبی، شماره١٧٠، صص  ١47-174.
علوی مقدم، سیدمحمد (١٣٦٩)، «براعت استهلال»، مشکوه، شماره٢٦، صص ٦١-٤٨.
صفوی، کورش (١٣٩١)، آشنایی با معنی‌شناسی، تهران: پژواک کیوان.
ضیمران، محمد (1383)، درآمدی بر نشانه‌شناسی هنر، تهران: قصه.
گیرو، مایکل (1387)، نشانه‌شناسی، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگه. 
مایل هروی، نجیب (١٣٧٧)، جامی، تهران: طرح نو.
همایی، جلال‌الدین (١٣٧٩)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران: هما.
Genette, Gérard, Ann Levonas. (1976), Boundaries of Narrative, New Literary History, Vol. 8, No. 1, Readers and Spectators: Some Views and Reviews (Autumn, 1976), pp. 1-13 .