نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

چکیده

شکوائیه یا بثّ‌الشکوی یکی از موضوعات شعر غنایی فارسی است که در قالب‌های کوتاه، متوسط و بلند به‌ویژه در قالب‌های قصیده و غزل سروده می‌شود. شاعران زیادی به این نوع ادبی روی آوردند و از درد و رنج شخصی یا اجتماع سخن‌سرایی کردند. ابوالقاسم لاهوتی از شاعران ادبیات سیاسی و کارگری و معترض در دورۀ مشروطیت به شمار می‌رود که با جهان‌بینی خاص خود از این شیوۀ شاعری برای حمایت از طبقات فرودست جامعه و نیز انتقاد علیه حاکمان مستبد و بی‌کفایت بهره برده ‌است. ازاین‌رو شکوائیه‌های لاهوتی هم بازتاب اوضاع و احوال اجتماعی و سیاسی دورۀ مشروطه است و هم بیانگر نگرش‌های حزبی و سیاسی وی. در این جستار به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و اسنادی و کمّی به بررسی قالب‌های شعری، شیوه‌ها و موضوعات مختلف شکوائیه‌های لاهوتی پرداخته می‌شود. لاهوتی بر مبنای اندیشه‌ها و هدف‌های سوسیالیستی و سیاسی خود، به دفاع از منافع کارگران، کشاورزان، رنجبران و محرومان طبقات گوناگون اجتماع می‌پردازد و از مستبدان داخلی، استعمارگران خارجی، ستمگران، ثروتمندان، استثمارگران، عوام‌فریبان، دین‌فروشان، باورهای خرافی، ناآگاهی عمومی و غیره به‌شدت انتقاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation of Grievance in Abolqasim Lahouti’s Divan

نویسندگان [English]

  • Akbar Akrami 1
  • Mahmood Sadeghzadeh 2
  • Hadi Heydariniya 3

1 PhD Candidate of Persian Language and Literature, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran

2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran

3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran

چکیده [English]

Shekvaieh )Grievance( is one of the subjects of Persian rich poetry that is written in short, medium and long formats, especially in rhymes and sonnets. Many poets have used this literary genre and have spoken of personal or social sufferings. Abolghasem Lahouti is one of the poets of the political and labor literature and a protester in the Constitutional era who has used this poetic method to support the lower classes of society and to criticize tyrant and incompetent rulers. Lahouti's Grievance reflects both the social and political conditions of the constitutional era and his party and political perspective. This article deals with the poetic forms, methods and subjects of Lahoutian scholars by descriptive, analytical and documentary methods. Based on his socialist and political ideas and goals, defended the interests of workers, farmers, the afflicted and the disadvantaged of the various social classes, and strongly criticized domestic tyrants, oppressors, the rich classes, the exploiters, the demons, the religionists, the superstitious beliefs, demagogue and public ignorance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lyrical themes
  • Labor Poetry
  • Grievance
  1. آجودانی، ماشاءالله (1387)، یا مرگ یا تجدّد، دفتری در شعر وادب مشروطه، تهران: اختران، چاپ چهارم.

    آرین پور، یحیی (1372)، از صبا تا نیما، ج 1 و2، تهران: زوار، چاپ پنجم.

     آژند، یعقوب (1363)، ادبیات نوین ایران، از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی، تهران: امیرکبیر.

    آهنجیده، اسفندیار (1378)، برخورد اندیشه‌های قانون‌خواهی با حکومت استبدادی در ایران، اصفهان: مشعل.

    استعلامی، محمد (1355)، ادبیات دورۀ بیداری و معاصر، نمونه‌ها با تحلیل، تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب اسلامی.

    باباصفری، علی اصغر؛ طالب زاده، نوشین (1392)، «بررسی و تحلیل شکوائیۀ اجتماعی در شعر معاصر»، ادبیات پارسی معاصر، شمارۀ 1، صص 31- 54.

    باباصفری، علی اصغر؛ فراحی قصرابونصر، مرضیه (1388)، «شکوائیه  در شعر خاقانی»، تحقیقات تعلیمی و غنایی زبان و ادب فارسی، شماره6، صص17-40.

    براون، ادوارد (1335)، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورۀ مشروطیت، ج 1، ترجمۀ محمد عباسی، تهران: کانون معرفت ایران.

    برقعی، سید محمد باقر (1369)، سخنوران نامی معاصر ایران، تهران: خرم.

    بهار، ملک الشعرا (1380)، دیوان اشعار، تهران: توس.

    حاکمی، اسماعیل (1353)، ادبیات معاصر ایران گزیدۀ نظم و نثر، تهران: رز.

    خاکپور، محمد؛ مهدی پور، محمد (1389)، «سرود زندگی تاملی در محتوا و مبانی جمال‌شناختی ادبیات کارگری»، زبان و ادب فارسی، شمارۀ 215، صص 101 - 132.

    دوستی ثانی، مرتضی (1382)، «تضاد اندیشه‌گران مشروطه و پیامدهای آن»، ج ا.مجموعه مقالات صدمین سال مشروطیت.

    دهخدا، علی‌اکبر (1361)، دیوان اشعار، به‌کوشش دبیرسیاقی، تهران: تیراژه. 

    زرّین‌ کوب‌، عبد الحسین (1372)، شعر بـی‌دروغ شـعر بی‌نقاب، تهران: علمی.

    شفیعی کدکنی، محمدرضا (1390)، ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران: سخن.

    -----------------------  (1378)، ادبیات فارسی از عصر جامی تا روزگار ما، تهران: نی.

    صدری نیا، باقر (1375)، «مفهوم ملیت در شعر ابوالقاسم لاهوتی»، ایران‌شناخت، شمارۀ 2، صص185- 218.

    کرزن، جورج ناتانیل کرزن (1347)، ایران و مسالۀ ایران، ترجمۀ علی جواهر کلام، تهران: ابن سینا.

    گنجیان خناری، علی؛ رحیمی، ثریا؛ نعمتی، فاروق (1395)، «ادبیّات اعتراض در شعر جمیل صدقی الزّهاوی و ابوالقاسم لاهوتی»، کاوشنامة ادبیّات تطبیقی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، سال ششم، شمارۀ 22، صص163-188.

    گودرزی، غلامرضا (1387)، دین و روشنفکران مشروطه، تهران: نشر اختران.

    لاهوتی، ابوالقاسم (1380)، دیوان کامل، با مقدّمه و تصحیح مجتبی برزآبادی فراهانی، تهران: اوستا فراهانی.

     ----------------  (1357)، کلیات ابوالقاسم لاهوتی، بـه‌کوشش‌ بهروز‌ مشیری‌، تهران: توکا.

    یاحقی، محمدجعفر (1385)، جویبار لحظه‌ها، تهران: جامی، چاپ نهم.

    یوسفی، غلامحسین (1370)، چشمۀ روشن، تهران: نشرعلمی.